Constitutional and Statutory Rights of Minorities in India – మైనారిటీల హక్కులు, రక్షణలు

Constitutional Rights and Safeguards of Minorities in Telugu

Constitutional and Statutory Rights and Safeguards of Minorities in India – మైనారిటీల  హక్కులు, రక్షణలు 

We have compiled complete information on constitutional and statutory rights and safeguards of minorities in India. It includes both the linguistic and religious minorities and specific articles mentioned in our constitution for the welfare and development of minorities.

Rights and Safeguards of Minorities in India – మైనారిటీల  హక్కులు, రక్షణలు

భారత రాజ్యాంగం దేశంలోని మైనారిటీలను రెండు రకాలుగా గుర్తించింది. అవి

  1. భాషాపరమైన మైనారిటీలు (Linguistic Minorities)
  2. మతపరమైన మైనారిటీలు (Religious Minorities)

రాజ్యాంగంలో మైనారిటీలకు సంబంధించిన నిర్వచనం పేర్కొనలేదు.

1993లో కేంద్ర ప్రభుత్వం 5 మతాలను మతపరమైన మైనారిటీలుగా గుర్తించింది. 1) ముస్లిం 2) క్రిస్టియన్ 3) సిక్కు 4) బౌద్ధం 5) జొరాస్ట్రియన్ (పార్సీ). 2014 జనవరి 6న కేంద్ర ప్రభుత్వం గుర్తించిన మరో మతం జైన మతం. అంటే ప్రస్తుతం కేంద్ర ప్రభుత్వం అధికారికంగా 6 మతాలకు చెందినవారిని మతపరమైన మైనారిటీలుగా గుర్తించింది.

భాషాపరమైన అల్ప సంఖ్యాక వర్గాలను లింగ్విస్టిక్ మైనారిటీలు అంటారు. భాషాపరమైన మైనారిటీలను రాష్ర్టాల ఆధారాంగా గుర్తిస్తుంది. మైనారిటీలకు సంబంధించిన ఆర్థిక, సామాజిక, రాజకీయ, విద్యాపరమైన హక్కులను సంరక్షించడానికి రాజ్యాంగంలో ప్రత్యేక నిబంధనలు పొందుపర్చారు.

రాజ్యాంగ రక్షణలు (Constitutional Safeguards)

  • పీఠికలో (Preamble) పొందుపర్చిన అంశం: ప్రతి పౌరుడికి నమ్మకం, విశ్వాసం, ఆరాధనల్లో స్వేచ్ఛ కల్పించాలని హోదా అవకాశాల్లో సమానత్వం సాధించాలని, పౌరులందరి మధ్య సౌభ్రాతృత్వం సాధించాలని పేర్కొన్నది.
  • ప్రాథమిక హక్కులు (Fundamental Rights):
  • Article 14 – చట్టం ముందు అందరూ సమానులే అని నిర్దేశిస్తుంది.
  • Article 15: రాజ్యం పౌరుల మధ్య మతపరమైన విభేదాలు ప్రదర్శించరాదు.
  • Article 29(2): ప్రభుత్వ, ఎయిడెడ్ విద్యాలయాల్లో మతం, జాతి, కులం, భాషల ప్రాతిపదికన ప్రవేశాలలో వివక్ష చూపరాదు.
  • Article 30: భాష, మతపరమైన మైనారిటీలు అనే భేదభావం లేకుండా అల్పసంఖ్యాక వర్గాలవారు తమకు నచ్చిన విధంగా విద్యా సంస్థలు స్థాపించుకొని నిర్వహించుకోవచ్చు.
  • Article 30(1a): మైనారిటీ విద్యాసంస్థల ఆస్తిని జాతీయం చేసినప్పుడు నష్టపరిహారం చెల్లించడంలో వివక్ష చూపరాదు. ఈ ART 44వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా చేర్చారు.
  • Article 30(2): ప్రభుత్వం విద్యాసంస్థలకు అందజేసే ఆర్థిక సహాయాన్ని మతపరమైన మైనారిటీ, భాషాపరమైన విద్యాసంస్థలకు కూడా అందించాలి. ప్రభుత్వం విద్యాసంస్థల ఆధారంగా వివక్ష చూపరాదు.
  • Article 51(A)(e): మత, ప్రాంతీయ, భాషాపరమైన, వేర్పాటువాద సంకుచిత భావాలకు అతీతంగా సోదరభావాన్ని, స్నేహపూర్వక వాతావరణాన్ని పెంపొందించాలి.

భాషాపరమైన మైనారిటీలకు సంబంధించిన అధికరణలు 

  • Article 347: ఒక రాష్ట్రంలో ఎక్కువ సంఖ్యలో ప్రజలు తాము మాట్లాడే భాషను ఆ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అధికారికంగా గుర్తించాలని రాష్ట్రపతిని కోరవచ్చు. రాష్ట్రపతి వారి విన్నపాన్ని ఆమోదిస్తే ఆ భాషను ఆ రాష్ట్రంలో అధికారికంగా గుర్తించాలని ఆ రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని ఆదేశించొచ్చు.
  • Article 350: పౌరులు తమ సమస్యల గురించి కేంద్ర, రాష్ట్ర, స్థానిక ప్రభుత్వాలకు, ప్రభుత్వ అథారిటీకి విన్నవించే అర్జీలు, ఫిర్యాదులు కేంద్ర, రాష్ట్ర భాషల్లో ఉండొచ్చు.
  • Article 350 (A): భాషాపరమైన మైనారిటీలవారికి ప్రాథమిక విద్యను మాతృభాషలోనే బోధించేందుకు కావాల్సిన సదుపాయాలను రాష్ట్ర, స్థానిక ప్రభుత్వాలు కల్పించాలి.
  • Article 350 (B): భాషాపరమైన మైనారిటీలకు రాజ్యాంగం ప్రసాదించిన హక్కుల రక్షణ, అమలుకు ఒక ప్రత్యేక అధికారిని రాష్ట్రపతి నియమించాలి. ఈ అధికారి మైనారిటీ హక్కు ల అమలు గురించి రాష్ట్రపతికి నివేదించాలి. రాష్ట్రపతి ఆ నివేదికను పార్లమెంటుకు సమర్పించి రాష్ర్టాలకు పంపాలి.
  • Article 29: దేశంలోని కొంతమంది మాత్రమే కలిగి ఉన్న విలక్షణమైన భాషనుగాని, లిపినిగాని, సంస్కృతినిగాని వారు వాటిని సంరక్షించుకునే హక్కును కలిగి ఉంటారు.

మతపరమైన మైనారిటీల రాజ్యాంగ రక్షణలు (Constitutional Safeguards for Religious Minorities):

  • Article 15: ప్రభుత్వం పౌరులు మతం, జాతి, కులం, లింగ, జన్మస్థలం ప్రాతిపదికన వివక్ష చూపరాదు.
  • Article 16: రాజ్యం ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు కల్పించడంలో మతపరమైన విభేదాలు పాటించరాదు.
  • Article 16(5): మత సంబంధమైన ఉద్యోగాలు ఆ మతస్తులకే కేటాయించేవిధంగా రాష్ట్రప్రభుత్వాలు శాసనాలు చేసే హక్కు రాష్ర్టాలకు ఉంటుంది (ఉదా: దేవాదాయ, ధర్మాదాయ శాఖ, వక్ఫ్‌బోర్డు).
  • Article 25: పౌరులు తమకు ఇష్టమైన మతాన్ని స్వీకరించొచ్చు, ఆచరించొచ్చు, ప్రచారం చేసుకోవచ్చు.
  • Article 25(2): సిక్కులు వారి మతాచారం ప్రకారం కిర్పాన్ ధరించవచ్చు.
  • Article 26: మతాభివృద్ధికి అవసరమైన కావల్సిన ధర్మాదాయ సంస్థలను స్థాపించుకొని నిర్వహించుకోవచ్చు. అయి తే ఈ విషయంలో ప్రభుత్వాలు జోక్యం చేసుకోవు. శాంతిభద్రతలు, నైతికత అనే అంశాలపై జోక్యం చేసుకుంటాయి.
  • Article 27: ప్రభుత్వం ఒక మత అభివృద్ధి కోసం పౌరుల నుంచి పన్ను వసూలు చేయరాదు.
  • Article 28: ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలో నిర్వహించే విద్యాసంస్థలో మతబోధన చేయరాదు. ప్రైవేట్ విద్యాసంస్థల్లో మత బోధన చేసుకోచ్చు. మదర్సాలు, వేద పాఠశాలలు ప్రభుత్వ సహా యం పొందుతున్నప్పటికీ మత బోధన చేసుకోవచ్చు.

చట్టపరమైన హక్కులు (Statutory Rights)

  • జాతీయ మైనారిటీ విద్యాసంస్థల కమిషన్ చట్టం (National Commission for Minority Educational Institutions Act), 2014 మైనారిటీలకు కింది రక్షణలు కల్పించింది.
    A) జాతీయ మైనారిటీ విద్యాసంస్థల కమిషన్ ఏర్పాటు చేయడం B) మైనారిటీ విద్యాసంస్థలు ఏర్పాటు చేసుకునే హక్కు C) మైనారిటీ విద్యాసంస్థలు తమకు నచ్చిన విశ్వవిద్యాలయాల నుంచి గుర్తింపు పొందే హక్కు ఉంటుంది.
  • 1978లో ఏర్పాటు చేసిన మైనారిటీస్ కమిషన్‌కు జాతీయ మైనారిటీ కమిషన్  చట్టం (National Commission for Minorities Act), 1992 చట్టబద్దత కల్పించింది. ఇది మైనారిటీలకు రాజ్యాంగం, పార్లమెంట్ కల్పించిన ప్రత్యేక చట్టాలు అమలవుతున్నాయో లేదో అనే విషయాన్ని సమీక్షిస్తుంది. సంబంధిత పౌరుల నుంచి ఫిర్యాదులు, అర్జీలు స్వీకరిస్తుంది.
  • కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు మైనారిటీల సంక్షేమం కోసం ప్ర త్యేక రక్షణ ఒప్పందాలు కుదుర్చుకున్నాయి.
  • మైనారిటీల హక్కులు అమలు చేయడానికి సంయుక్త రక్షణల పథకం (Combined Scheme of Safeguards) ప్రారంభించారు. ఈ పథకంలో కింది అంశాలు కలవు.
    1) త్రిభాషా విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టాలి.
    2) పాఠ్యపుస్తకాలు మైనారిటీ భాషల్లో ఉండాలి, ఉపాధ్యాయులు మైనారిటీ భాషల్లో బోధించాలి.
    3) భాషాపరమైన మైనారిటీల రక్షణ హక్కుల్ని కరపత్రంలో ముద్రించి పంపిణీ చేయాలి.
    4) మైనారిటీ హక్కులను సక్రమంగా అమలు పర్చడానికి రాష్ట్ర, జిల్లాస్థాయిల్లో ప్రత్యేక యంత్రాంగం ఏర్పాటు చేయాలి.
    5) ప్రాథమికవిద్య మైనారిటీ భాషల్లో కొనసాగించుకోవచ్చు.
    6) రూల్స్, నోట్స్, రిసిట్స్, నిబంధనలు జిల్లాస్థాయిలో 15 శాతం మైనారిటీ భాష మాట్లాడేవారుంటే వారి భాషలో ప్రచురించాలి.
    7) జిల్లాస్థాయిలో మైనారిటీ భాష మాట్లాడేవారు జనాభాలో 60 శాతం ఉంటే ఆ మైనారిటీ భాషను రెండో అధికార భాషగా గుర్తించాలి.

One thought on “Constitutional and Statutory Rights of Minorities in India – మైనారిటీల హక్కులు, రక్షణలు”

  1. గ్రూప్1 పేపర్4 సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ మెటీరియల్ ను పోస్ట్ చేయండి. మీరు ప్రిపేర్ చేస్తున్న ఈ మెటీరియల్ చాలా ఉపయోగకరంగా ఉంది. దీనికి మీకు ధన్యవాదాలు. మీ ఈ కార్యక్రమాన్ని ఇలాగే కంటిన్యూ చేయండి.

Comment here!