Constitutional and Statutory Rights and Safeguards of Women – మహిళల హక్కులు, రక్షణలు

Constitutional Rights and Safeguards of Women in Telugu in India

Constitutional and Statutory Rights and Safeguards of Women in India – మహిళల  హక్కులు, రక్షణలు

We have compiled complete information on constitutional, legal and statutory rights, provisions, articles and safeguards of Women in India. It includes specific articles mentioned in our constitution and various legislations and acts passed for the welfare and development of women in India.

దేశంలో మహిళల సంరక్షణ కోసం రెండు రకాలైన హక్కులు ఉన్నాయి.

  1. రాజ్యాంగంలో మహిళల సంరక్షణ కోసం రూపొందించిన నిబంధనలు
  2. చట్టం ద్వారా మహిళల సంరక్షణ కోసం రూపొందించిన నిబంధనలు

రాజ్యాంగం ప్రసాదించిన మహిళల హక్కులు, రక్షణలు (Constitutional Rights and Safeguards)

  • రాజ్యాంగ పీఠికలో సమానత్వాన్ని, సామాజిక న్యాయాన్ని సాధించడమే ధ్యేయంగా ప్రకటించింది
  • Article 14 : చట్టం ముందు అందరూ సమానులే. స్త్రీ-పురుష వివక్ష లేదు
  • Article 15(1) : రాజ్యం స్త్రీ-పురుషుల మధ్య లింగ వివక్షత చూపరాదు
  • Article 15 (3) : స్త్రీ శిశు సంరక్షణకు రాజ్యం ప్రత్యేక రక్షణ చర్యలు చేపట్టడం అనేది సమానత్వానికి విరుద్ధంగా భావించరాదు
  • Article 16 (2) : ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల కల్పన విషయంలో రాజ్యం లింగవివక్ష చూపరాదు
  • Article 23(1) : స్త్రీలతో వ్యభిచారం చేయించడం, జోగినీ, దేవదాసీ, స్త్రీల అక్రమ రవాణా వంటి విధానాలు నిషేధించబడ్డాయి.
  • Article 39 (a) : రాజ్యం స్త్రీ పురుషులిద్దరికీ జీవనభృతిని కల్పించాలి
  • Article 39 (d) : స్త్రీ పురుష వివక్షత లేకుండా స్త్రీ పురుషులకు సమాన వేతనం ఉండాలి.
  • Article 39 (e) : స్త్రీ కార్మికులు వారి ఆరోగ్యం, శ్రమ దోపిడీ కాకుండా నివారించే బాధ్యత రాజ్యానిదే
  • Article 42 : మహిళ కార్మికులు పనిచేసే చోట వారికి ప్రత్యేక సదుపాయాలు కల్పించాలి. ఉచిత ప్రసూతి సదుపాయాలు కల్పించడం ప్రభుత్వ బాధ్యత
  • Article  51(a)(e) : స్త్రీల గౌరవాన్ని కించపరిచే పద్ధతులు, విధానాలను నిరసించడం
  • Article 243(d)(3) : పంచాయతీ ఎన్నికల్లో మహిళలకు అధ్యక్ష స్థానాల్లో 1/3 వంతు రిజర్వేషన్ కల్పించాలి. (ఈ రిజర్వేషన్లు రొటేషన్ పద్ధతిలో జరుగుతాయి)
  • Article 243(d)(3) : పంచాయతీ ఎన్నికల్లో 1/3 వంతు సీట్లను మహిళలకు కేటాయించాలి
  • Article 243(t)(2) : 243(t)(1) కింద ఎస్సీ, ఎస్టీలకు రిజర్వేషన్లు కల్పించాలనే అంశంలో 243(t)(2) ప్రకారం ఎస్సీ, ఎస్టీ రిజర్వేషన్లలో 1/3 సీట్లు ఎస్సీ, ఎస్టీ మహిళలకు సీట్లు కేటాయించాలి)
  • Article 234(t)(3) : మున్సిపల్ ఏరియాలోని మొత్తం సీట్లలో 1/3 వంతు సీట్లు మహిళలకు కేటాయించాలి. (ఎస్సీ, ఎస్టీ మహిళలకు కేటాయించిన సీట్లను కలుపుకొని 1/3 సీట్లు మహిళలకు కేటాయించాలి)
  • Article 243(t)(4) : మున్సిపాలిటీ అధ్యక్ష పదవుల్లో కొన్నింటిని ఎస్సీ, ఎస్టీ మహిళలకు కేటాయించే విధంగా శాసనసభలు చట్టాన్ని చేయాలి.
  • Article 243(d)(4) : గ్రామపంచాయతీ, మాధ్యమిక పంచాయతీ, జిల్లా పరిషత్ అధ్యక్ష పదవుల్లో ఎస్సీ, ఎస్టీ మహిళలకు రిజర్వ్ చేయాల్సిన సీట్లను శాసనసభ పేర్కొనాలి.

మహిళల సంరక్షణకు పార్లమెంట్ చేసిన చట్టాలు 

  • వ్యభిచార నిరోధక చట్టం (The Prostitution Prohibition Act), 1956
  • మహిళల అసభ్య ప్రదర్శన నిరోధక చట్టం (The Indecent Representation of Women (Prohibition) Act), 1986: మహిళలను కించపరిచేవిధంగా అడ్వైర్టెజ్‌మెంట్, బొమ్మలు, రాతలు, నగ్న చిత్రాలు మొదలైనవి ఈ చట్టం ద్వారా నిరోధించారు.
  • సతి నిరోధక చట్టం (The Sati Prohibition Act), 1987
  • వరకట్న నిషేధ చట్టం (The Dowry Prohibition Act), 1961: వివాహానికి ముందుకాని, వివాహం తర్వాత కాని, మరెప్పుడైనా కాని వరకట్నం ఇవ్వడం లేదా తీసుకోవడాన్ని ఈ చట్టం నిషేధిస్తుంది.
  • గర్భ నిరోధక నివారణ చట్టం (The Medical Termination of Pregnancy Act), 1971
  • ముస్లిం వివాహాల రద్దు చట్టం (The Dissolution of Muslim Marriages Act), 1939: తన వివాహాన్ని రద్దు చేసుకొనే హక్కుని ముస్లిం స్త్రీలకు ఈ చట్టం అవకాశం కల్పిస్తుంది
  • విడాకులు పొందిన ముస్లిం మహిళ రక్షణ చట్టం, 1939: భర్త నుంచి విడాకులు పొందిన ముస్లిం స్త్రీల హక్కులు కాపాడేందుకు ఈ చట్టం చేశారు.
  • కుటుంబ న్యాయస్థానాల చట్టం (The Family Courts Act), 1984 : కుటుంబ తగాదాలను త్వరితగతిన పరిష్కరించేందుకు న్యాయస్థానాలను ఏర్పాటు చేశారు.
  • లీగల్ సర్వీసెస్ ఆథారిటీ చట్టం (The Legal Services Authorities Act), 1987 : మహిళ చట్టం ద్వారా రాజ్యం స్త్రీలకు ఉచిత న్యాయ సలహా అందిస్తుంది
  • హిందు వివాహ చట్టం (The Hindu Marriages Act), 1955 : ఈ చట్టం ప్రకారం హిందూ మహిళ వివాహ, విడాకుల విషయంలో పురుషుడితో సమాన హక్కులు కలిగి ఉన్నాయి. ఈ చట్టం ఏకపత్ని విధానం, కొన్ని సందర్భాల్లో స్త్రీ తన భర్త నుంచి విడాకులు పొందే హక్కు కల్పిస్తుంది.
  • కనీస వేతన చట్టం (The Minimum Wages Act), 1948 : లింగ వివక్ష ఆధారంగా స్త్రీలకు కనీస వేతనాన్ని పురుషుని కంటే కనీస వేతనం కంటే తక్కువ నిర్దేశించరాదు
  • గనుల చట్టం (The Mines Act), 1952, ఫ్యాక్టరీస్ చట్టం (The Factories Act), 1948: గనుల్లో, ఫ్యాక్టరీల్లో పనిచేసే స్త్రీలతో సాయంత్రం 7 గంటల నుంచి ఉదయం 6 గంటల మధ్య పనిచేయించరాదు.
  • హిందూ వారసత్వ చట్టం (The Hindu Succession Act), 1956 : ఈ చట్టాన్ని 2005లో సవరించారు. ఈ చట్టం ప్రకారం మహిళలకు తమ తండ్రి ఆస్తిలో పురుషుడితో సమానహక్కు ఉంది
  • Indian Christian Marriages Act (1872) : క్రైస్తవ వివాహాలకు, విడాకులకు సంబంధించిన అంశాలు పొందుపర్చారు.
  • సమాన వేతన చట్టం (The Equal Wages Act), 1976 : స్త్రీ, పురుషులకు సమాన పనికి సమాన వేతనం కల్పించాలి. లింగ వివక్ష ఆధారంగా స్త్రీలకు వేతనాలు తగ్గించరాదు.
  • మాతృత్వ ప్రయోజనాల చట్టం (The Maternity Benefits), 1961 : పని చేసే మహిళలకు ప్రసూతి ముందు, ప్రసూతి అనంతరం కొన్ని ప్రత్యేక ప్రయోజనాలు కల్పించాలని ఈ చట్టం నిర్దేశిస్తుంది
  • గృహ హింస నిరోధక చట్టం (The Domestic Violence Prohibition Act), 2005 : ఎవరైనా కుటుంబసభ్యులు స్త్రీల పట్ల లైంగిక వేధింపులు, శారీరక, మానసిక, మాటల ద్వారా వేధిస్తే ఈ చట్టం రక్షణ కల్పిస్తుంది.
  • కింద పేర్కొన్న చట్టాల్లో స్త్రీల సంరక్షణకు సంబంధించిన నిబంధనలు ఉన్నాయి. అవి
    1. రాష్ట్ర ఉద్యోగుల బీమా చట్టం – 1948
    2. Plantation Labour Act – 1951
    3. కట్టుబానిసత్వ నిరోధక చట్టం – 1976
    4. Legal Practitioners (Women) act – 1923
    5. భారత విడాకుల చట్టం (1869)
    6. ప్రత్యేక వివాహాల చట్టం (1954)
    7. విదేశీ వివాహాల చట్టం (1969)
    8. పార్శీ వివాహ విడాకుల చట్టం (1936)
    9. భారత సాక్ష్యాల చట్టం (Indian Evidence Act 1972)
    10. హిందూ దత్తత, వివాహ చట్టం (1956)
    11. జాతీయ మహిళా కమిషన్ చట్టం – 1990
    12. పని ప్రదేశాల్లో లైంగిక వేధింపుల నిరోధక చట్టం – 2013
  • ప్రైవేట్, ప్రభుత్వ, సంఘటిత, అసంఘటిత రంగంలో పనిచేస్తున్న మహిళలు లైగింక వేధింపుల నుంచి ఈ చట్టం ద్వారా రక్షణ పొందవచ్చు.
  • కేంద్ర సాంఘిక సంక్షేమ సంస్థ (Central Social Welfare Board) : 1953లో ఈ బోర్డును నెలకొల్పారు. కేంద్ర కార్యనిర్వాహకవర్గ తీర్మానం ద్వారా కంపెనీల చట్టం 1956 కింద ఈ సంస్థను 1969లో రిజిస్టర్ చేశారు. ప్రస్తుతం ఈ సంస్థ న్యాయపరమైన హోదా కలిగి ఉంది. ఈ బోర్డు ప్రధాన ఉద్దేశం మహిళలకు ఉద్దేశించిన సంక్షేమ పథకాల అమలు, సాంఘిక సంక్షేమ కార్యక్రమాలను ప్రోత్సహించడం. దుర్గాబాయి దేశ్‌ముఖ్ ఈ బోర్డుకు ప్రథమ చైర్మన్‌గా వ్యవహరించారు.

 

Comment here!